Sertifikalar ve denetimler
İstanbul, Ankara, İzmir ve tüm TR’deki alıcılar için ürettiğimiz kurumsal merç programlarının denetim çerçevesi — ISO, OEKO-TEX, GOTS, GRS, FSC, BSCI/Sedex, REACH SVHC, RoHS ve GS1.
"Denetime hazır" merç ne demek
Türkiye’deki kurumsal alıcılar — bankalar, holdingler, perakende zincirleri, kamu kurumları, diplomatik misyonlar ve Borsa İstanbul (BIST) listelenen gruplar — satın alma emrini serbest bırakmadan önce belgelenmiş kanıt ister. Türkiye İş Bankası, Garanti BBVA, Yapı Kredi, Halkbank, Ziraat Bankası ve TOBB’a bağlı sektör federasyonlarının satın alma ekipleri aynı üç soruyu sorar: malları fiilen kim üretti, fabrika hangi standartta çalıştı, işlem sertifikasını (transaction certificate) gösterebilir misiniz? Doğru yanıt nadiren tek bir belgedir — pamukun organik olduğunu, baskı mürekkebinin toksik olmadığını, çalışma koşullarının denetlendiğini ve elektronik bileşenlerin REACH / RoHS sınırları içinde olduğunu doğrulayan örtüşen sertifikalar yığınıdır.
İstanbul, Bursa, Gaziantep ve Ege Bölgesi imalat kuşağındaki kısa bir partner fabrika listesiyle çalışıyoruz. Her fabrika örtüşen bir sertifika matrisine sahiptir; müşteriyi kâğıt izinde koşturmadan doğru sertifikanın belirli bir üretime eklenebilmesi için fabrika bazında bir denetim dosyası tutuyoruz. Aşağıda rutin olarak ürettiğimiz denetimlerin çalışma listesi, kapsamları ve kapsamadıkları yer alıyor.
Kalite ve çevre yönetimi
ISO 9001 — Kalite Yönetim Sistemi. B2B üretimi ciddiye alan her fabrika için taban çizgisi. Her partner fabrikadan ISO 9001:2015 sertifikası istiyoruz; sertifika kapsamı kesim-dikiş, serigrafi, süblimasyon, UV baskı, nakış ve bitiriciliği açıkça kapsamalı — soyut "tekstil üretimi" değil. Sertifika üç yılda bir yenilenir, akredite bir kuruluş tarafından yıllık gözetim denetimleri yapılır; sertifika PDF’ini, denetim raporu uygunsuzluklar listesini ve düzeltici faaliyet kaydını fabika dosyasında saklıyoruz.
ISO 14001 — Çevre Yönetim Sistemi. CSRD tarzı veya KAP sürdürülebilirlik açıklamasında yer alacak her program için zorunludur. ISO 14001 denetimleri fabrikanın atık su, enerji kullanımı, kimyasal yönetim ve atık ayrıştırmasını ölçtüğünü doğrular; sertifika akredite bir kuruluş tarafından düzenlenmiş olmalıdır (öz-beyan çevre politikalarını kabul etmiyoruz). BIST sürdürülebilirlik endeksi tedarikçileri için ISO 14001 beyanını müşterinin XBRL sürdürülebilirlik verisiyle çapraz referanslıyoruz; böylece zincir denetimden geçer.
ISO 45001 — İş Sağlığı ve Güvenliği. Partner fabrikalarımızın tümü kesim-dikiş ve metal bitiriş hatlarında bu sertifikaya sahiptir. Sertifika her zaman alıcının sorduğu farklılaştırıcı bir belge değildir, ancak Fortune 500 RFP şablonlarının hemen hepsinde yer alır ve hazır tutarız.
Tekstil ve malzeme güvenliği
OEKO-TEX Standard 100. Tekstilde zararlı maddeler için standart test. Seri üretim öncesinde her pamuk, polyester ve karışım konfeksiyon ürününde OEKO-TEX çalıştırıyoruz; sertifika kapsamı alıcının son kullanım uygulama sınıfına göre adlandırılır (I bebek/çocuk için, II cilt teması için, III dekorasyon için). Sertifika numarası, düzenlenme tarihi ve geçerlilik penceresi faturaya işlenir; böylece alıcı test raporunu uyum ekibine geri aktarabilir.
GOTS — Global Organic Textile Standard. Organik pamuk programları (bez çanta, shopper, sweatshirt, bebek/çocuk koleksiyonları) için GOTS sertifikalı eğirme, dokuma ve kesim-dikiş partnerleriyle çalışıyoruz. GOTS işlem sertifikası malla birlikte seyahat eder ve her işlem adımında organik elyaf yüzdesini doğrular. GOTS, kimyasal girdileri (mürekkep, boya, yumuşatıcı) kendi kısıtlı maddeler çerçevesiyle de kapsar; bu nedenle GOTS sertifikalı bir boyahane yapısı gereği REACH ve ZDÜC’ün ayrı ayrı gerektirdiği pek çok kimyasal limite zaten uygundur.
GRS — Global Recycled Standard. rPET programları (geri dönüştürülmüş polyester çanta, geri dönüştürülmüş defter kapakları, geri dönüştürülmüş alüminyum şişe) için. GRS sertifikası geri dönüştürülmüş içerik yüzdesini, malzeme zincirini ve geri dönüşüm tesisindeki sosyal/çevresel kriterleri doğrular.
FSC mix / FSC 100%. Kâğıt programları için (defter, ambalaj, swing tag, sertifika sahipleri, ahşap hediyelik eşyalar). FSC mix kredati ya da FSC 100% kredati AB alıcılarının çoğu ve Türk alıcıların artan bir kesimi için zorunludur. FSC malzeticir zıncirini baskı partnerinde tutuyoruz.
REACH SVHC ve RoHS. Kaplanmış/baskılı bileşen içeren her program için (PU kaplamalı çanta, su bazlı kaplamalı kâğıt, elektronik aksesuarlar, USB bellek, kablosuz şarj cihazı, powerbank) en son ECHA aday listesine karşı REACH SVHC beyanını ve RoHS test raporunu çalıştırıyoruz. RoHS raporu baskılı devre kartı içeren her ürün için zorunludur; REACH beyanı cilde temas eden veya çocuklar için ağız teması olasılığı bulunan her ürün için zorunludur.
Sosyal ve işçi denetimleri
BSCI ve Sedex/SMETA. AB ve İngiltere perakende tedarikinde kabul gören iki sosyal denetim sistemi. BSCI ile Sedex birbirinin yerine kullanılamaz — bir Alman indirim marketi ile çalışan alıcı genellikle BSCI ister, İngilterli bir perakendeci ile çalışan alıcı ise Sedex. Partner fabrikalarımız varış pazarının beklediği denetimi taşır; yalnızca yönetici özetinin gerekli olduğu durumlarda müşteriye 200 sayfalık rapor göndermemek için denetim raporunu program bazında inceliyoruz.
Sosyal denetimler çalışma saatlerini, ücretleri, çocuk işçiliğini, zorla çalıştırmayı, örgütlenme özgürlüğünü, ayrımcılığı, iş sağlığı ve güvenliğini ve yaşanabilir ücret hakkını kapsar. "Mükemmel" denetim puanının peşinde değiliz; düzeltici faaliyet planına ve kapanış takvimine odaklanıyoruz. Denetiminde iki yıl önce denetlenmiş temiz bir fabrikadan çok, aktif olarak düzeltilen açık bulgusu olan bir fabrika deneyimlerimize göre daha iyi bir partnerdir.
Ticaret ve gümrük belgeleri
EUR.1 ve EUR-MED menşe sertifikaları. AB-Türkiye Gümrük Birliği kapsamında hareket eden mallar için Türk ihracatçının yerel Gümrük Müdürlüğü tarafından düzenlenir. İstanbul’dan Berlin, Hamburg, Milano veya Rotterdam’a yapılan tipik bir kurumsal merç sevkiyatı EUR.1 eklendiğinde gümrükten daha hızlı çıkar. Pan-Avrupa-Akdeniz kümülasyonu (Türkiye → Mısır, Ürdün, Fas, Tunus vb.) için bunun yerine EUR-MED formu kullanılır.
A.TR dolaşım sertifikaları. Türkiye-AB Ortaklık Konseyi Kararı 1/95 kapsamında sınai ötesine geçen mallar için tercihli muamelenin teyidi amacıyla düzenlenir. Yunanistan, Bulgaristan veya Romanya’ya geçen çoğu kurumsal merç, ticari fatura ve çeki listesinin yanı sıra A.TR’den yararlanır.
GS1 barkod tescili. Perakende kanal merçleri (Migros, BIM, CarrefourSA, A101 veya Hepsiburada’da satılan su şişesi, dudak kremi, atıştırmalık, paketli ürünler) için zorunludur. Alıcının GTIN/EAN’ını GS1 Türkiye şirketi öneki altında tescil ediyor ve uygun sessiz bölge ve çubuk kalitesiyle basıyoruz.
Belge zıncir-batlayy — alıcının fiilen aldığı
Tipik 200 adetlik organik pamuk bez çanta üretimi için belge zinciri şöyledir: (1) anlaşılan spesifikasyonlar ile üzerinde anlaşılan spesifikasyonların ve sertifikaların belirtildiği imzalı sipariş teyidi, (2) eğirme partnerinin kumaş kaynak sertifikası (OEKO-TEX veya GOTS işlem sertifikası), (3) kesim-dikiş partnerinin ISO 9001 beyanı ve üretim parti referansı, (4) seri üretim öncesinde alıcının yazılı olarak onayladığı baskı provası, (5) 4 hafta süreyle saklanan prova numunesi, (6) teslimatta e-Fatura’ya eklenen son QC raporu, (7) gümrük belgelerinde GOTS işlem sertifikası veya OEKO-TEX sertifika numarası. Alıcı teslimatta tek bir zip’li dosya alır; sertifikalar garanti penceresi boyunca saklanır.
Elektronik programları (powerbank, kablosuz şarj cihazı, USB bellek, Bluetooth hoparlör) için zincire ayrıca şunlar dahildir: (8) RoHS test raporu, (9) REACH SVHC beyanı, (10) CE teknik dosya referansı, (11) lityum-polimer hücreler için batarya MSDS’si. CE işareti alıcının sorumluluğundadır — teknik dosya bize aittir, ancak CE işaretinin iliştirilmesi ve AB Uygunluk Beyanı kayıt sahibi ithalatçı tarafından imzalanır.
Denetimini yapmadığımız şeyler
Sertifikalar partner fabrika düzeyinde yaşadığı için tek bir "merch.org.tr sertifikalıdır" ana sertifikasına sahip değiliz. Sahip olduğumuz şey her programı ilgili fabrikaya ve ilgili test raporuna eşleyen dahili bir denetim izidir. Daha önce üretmediğimiz spesifik bir sertifikaya ihtiyaç duyan bir alıcı için bunu genellikle tekstil programlarında 4-6 hafta, kâğıt programlarında 2-4 hafta içinde temin edebiliyoruz. Teslim süresi sertifikasyon kuruluşuna bağlıdır (yeni bir OEKO-TEX için tipik döngü 4-8 haftadır).
Açıkça yapmadığımız iki iddia: tek bir sayı olarak sunulan SEDEX/SMETA 4-sütun puanı (denetim düzeltici faaliyet planı ile birlikte 200 sayfalık bir belgedir, puan değildir) ve fabrika GOTS sertifikalı olmayan mürekkep kullandığında "biz GOTS sertifikalıyız" ifadesi (GOTS uyumu girdi düzeyindedir, yalnızca kumaş düzeyinde değildir — GOTS sertifikalı olmayan mürekkep ile GOTS kumaşlı bir üretim tanım gereği uyumsuzdur).
Sıkça sorulan sorular
AB alıcısı için hangi sertifika en önemlidir?
Cilt temaslı konfeksiyon ve çanta programları için en sık istenen OEKO-TEX Standard 100 sınıf II’dir. Organik pamuk için GOTS işlem sertifikası. Geri dönüştürülmüş içerik için GRS. Kâğıt için FSC mix veya FSC 100%.
ISO 14001 kendi tesisinizde mi?
ISO 14001 kendi proje yönetim ofisimizde değil, partner fabrika düzeyindedir. Sertifika PDF’sini fabrika dosyasında saklarız ve ilgili programa ekleriz.
Alıcı fabrikayı kendisi denetleyebilir mi?
Evet. Fabrika ziyaretlerini karşılıklı anlaşılan bir tarihte koordine ediyoruz; alıcı seyahat ve proje yöneticimizin zamanı için ödeme yapar. Tipik bir fabrika ziyareti yarım gün sürer ve kesim, baskı, üretim, QC ve depo alanlarını kapsar.
İşlem sertifikasının geçerlilik süresi nedir?
GOTS ve GRS işlem sertifikaları spesifik lot için geçerlidir ve malların belgelerinin parçası haline gelir. Alttaki standart sertifikası (sertifikasyon kuruluşunun yıllık onayı) her yıl yenilenir.
Tek bir denetim dosyası sağlıyor musunuz?
Evet — teslimatta ilgili sertifikaları, test raporlarını, EUR.1 / A.TR’sı (ihracat için) ve e-Fatura’yı içeren zip’li bir dosya sağlıyoruz. Garanti penceresinden eski belgeler çevrimdışı arşivlenir.
merch.org.tr herhangi bir sertifikasyon kuruluşuyla bağlantılı mı?
Hayır. Bağımsız bir üretim ortağıyız; akredite üçüncü taraf sertifikasyon kuruluşlarıyla (TÜV, SGS, Intertek, Control Union, ICEA, ECOCERT) çalışıyoruz ve onları temsil etmiyor ya da adına konuşmuyoruz.
Programınız için denetim dosyasını isteyin
Satın alma ekibinin neye ihtiyacı olduğunu söyleyin — ilgili sertifikaları ve fabrika düzeyindeki denetim izini gönderelim.